|
|
Chúng ta Çã Çi tìm PhÆt và tìm Pháp, nay phäi Çi tìm Tæng cho Çû Tam Bäo. Tæng, nói cho Çû là Tæng già, phiên âm ch» Phån Sangha có nghïa là m¶t Çoàn th‹ sÓng chung v§i nhau ít nhÃt là bÓn ngÜ©i, bÕ nhà Çi tu, gi» Çû gi§i luÆt cûa PhÆt Ç¥t ra, v§i tôn chÌ t¿ giác, giác tha, t¿ l®i, l®i tha, nh¢m møc Çích giäi thoát cho mình và cho tÃt cä chúng sinh. Trong Çoàn th‹ Tæng già gÒm cä nam lÅn n», nam ÇÜ®c g†i là Tÿ kheo, n» g†i là Tÿ kheo ni, nhÜng b¡t bu¶c phäi sÓng riêng rë trong các chùa ho¥c tu viŒn, chÙ không ÇÜ®c sÓng chung dܧi m¶t mái chùa. PhÆt giáo ViŒt Nam dùng danh tØ Tæng Ç‹ chÌ phái nam xuÃt gia và Ni Ç‹ chÌ phái n» xuÃt gia, nhÜng thÆt ra thì các vÎ Ni cÛng vÅn ª trong Çoàn th‹ Tæng già (Sangha).MuÓn ÇÜ®c g†i là Tæng (cä nam lÅn n»), ÇiŠu kiŒn b¡t bu¶c là phäi xuÃt gia, cåo ÇÀu, m¥c quÀn áo nhà chùa, gi» Çû Cø Túc Gi§i: Nam gi» 250 gi§i, N» gi» 348 gi§i. Khi cát ái ly gia nghïa là c¡t ÇÙt m†i tình yêu tÀm thÜ©ng trong Ç©i và lìa khÕi nhà, tØ giã gia Çình Ç‹ vào chùa tu, ngÜ©i con PhÆt phäi hi‹u rõ ba š nghïa cûa danh tØ xuÃt gia:
1) XuÃt th‰ tøc chi gia: Ra khÕi nhà th‰ tøc, lìa bÕ gia Çình, danh l®i trong cu¶c sÓng tÀm thÜ©ng, bÕ luôn cä h† tên Ç‹ lÃy h† Thích và pháp danh do SÜ Trܪng Ç¥t cho. M†i liên hŒ gia Çình h† hàng tØ nay chÃm dÙt, Ç‹ tu hành t¿ giác giác tha, làm l®i ích cho tÃt cä chúng sinh, không phân biŒt thân sÖ.
2) XuÃt phiŠn não chi gia: Ra khÕi nhà phiŠn não Çau kh° nung nÃu tØ khi m§i sinh ra, bÎ trói bu¶c trong nh»ng s®i giây cûa tiŠn båc, danh v†ng, nhà cºa, gia Çình, v® con, æn ngon m¥c ÇËp, giao dÎch... tØ nay xin bÕ h‰t Ç‹ tìm ÇÜ©ng thoát kh° nån sinh tº luân hÒi cho mình và tÃt cä chúng sinh.
3) XuÃt vô minh chi gia: Ra khÕi nhà vô minh tæm tÓi Çã giam hãm chúng sinh trong ba cõi, sáu ÇÜ©ng vì tham sân si... nay quy‰t tâm tu hành, dÙt trØ vô minh, Ç‹ tìm ra ánh sáng cûa Chân lš, Çåt ljn ch‡ giác ng¶ và giäi thoát.
Sau khi Çã xuÃt gia th† gi§i, m¶t vÎ Tæng phäi nhÆp Chúng, nghïa là sÓng trong chùa, tu viŒn ho¥c PhÆt h†c ÇÜ©ng, tuyŒt ÇÓi không ÇÜ®c sÓng trong tÜ gia cûa ngÜ©i th‰ tøc và phäi tuân theo Løc Hòa:
1) Thân hòa ÇÒng trú: Thân sÓng hòa thuÆn tåi m¶t nÖi cùng các vÎ Tæng khác.
2) KhÄu hòa vô trách: MiŒng nói l©i hòa thuÆn, không tranh cãi, to ti‰ng, nhiŠu l©i, chÌ nói Çúng s¿ thÆt.
3) Ý hòa ÇÒng duyŒt: TÜ tܪng hòa thuÆn vui vÈ v§i các bån ÇÒng tu.
4) Gi§i hòa ÇÒng tu: Tuân theo các luÆt cÃm cûa PhÆt Ç‹ tu sºa thân tâm trong niŠm hòa ái v§i m†i ngÜ©i, vui vÈ nh¡c nhª nhau cùng gi» gi§i cho thanh tÎnh.
5) Ki‰n hòa ÇÒng giäi: Có nh»ng hi‹u bi‰t chân chính, xác th¿c vŠ ÇÜ©ng lÓi tu hành thì mang ra giäi thích cho các bån tu cùng nghe và hi‹u.
6) L®i hòa ÇÒng quân: Các mÓi l®i nhÜ tiŠn båc, th¿c phÄm, quÀn áo, thuÓc men, sách vª, chæn nŒm... cûa thí chû cúng dÜ©ng thì chia nhau thÆt ÇŠu, cùng hܪng trong s¿ hòa thuÆn an vui.
Nói r¶ng thì ngÜ©i xuÃt gia phäi gi» 250 gi§i, nhÜng tóm låi vÅn không ngoài NgÛ gi§i và Løc hòa. NgÜ©i con PhÆt xuÃt gia phäi gi» gi§i luÆt và sÓng løc hòa, n‰u không thì không xÙng Çáng g†i là Tæng n»a.
M¶t vÎ Tæng còn phäi sÓng m¶t cu¶c Ç©i hy sinh dÙt bÕ, coi tiŠn båc nhÜ r¡n Ƕc, danh l®i nhÜ Çôi dép rách, s¡c ÇËp nhÜ cåm bÅy, æn ngon m¥c ÇËp nhÜ xiŠng xích bu¶c ràng; m¶t vÎ Tæng phäi sÓng Tam ThÜ©ng BÃt Túc. Nghïa là æn, m¥c, ngû nghÌ không ÇÜ®c sung túc, ÇÀy Çû. ˆn chay xong viŒc thì thôi, miÍn là khÕe månh Ç‹ tu hành. Áo m¥c thì Çû tam y, không rách ru§i bÄn thÌu là ÇÜ®c. Ngû nghÌ là Ç‹ gi» gìn sÙc khÕe, miÍn là có nÖi an tïnh, không Òn ào Ç‹ tiŒn viŒc ngÒi thiŠn, không Çòi hÕi phäi chæn êm, nŒm Ãm. M¶t vÎ Tæng có sÓng trong s¿ BÃt Túc m§i thông cäm n‡i kh° v§i ngÜ©i nghèo, m§i thao thÙc n¶i tâm Ç‹ tìm ÇÜ©ng cÙu kh° cho chúng sinh. Con ng¿a æn no không chåy nhanh kéo khÕe, m¶t vÎ Tæng æn ngon, m¥c ÇËp thì dÍ lÜ©i bi‰ng, khó thiŠn ÇÎnh, tøng kinh, niŒm PhÆt.
Khi æn cÖm, m¶t vÎ Tæng phäi Tam ñŠ, NgÛ Quán: B¡t ÇÀu b»a phäi æn ba mi‰ng cÖm nhåt, khi nhai mi‰ng thÙ nhÃt phäi nguyŒn không làm ÇiŠu ác, khi nhai mi‰ng thÙ hai phäi nguyŒn chÌ làm viŒc lành, khi nhai mi‰ng thÙ ba phäi nguyŒn cÙu Ƕ tÃt cä chúng sinh. ñó là Tam ñŠ, nh¡c nhª phäi gi» gi§i, tu thiŠn, t¿ giác, giác tha. Còn NgÛ Quán là trong khi bÜng bát cÖm æn phäi quán sát næm công Ön mà mình Çang th† hܪng: Công Ön PhÆt giáng trÀn cÙu Ƕ chúng sinh, công Ön SÜ trܪng dåy d‡, công Ön cha mË sinh thành dÜ«ng døc, công Ön thí chû cúng dÜ©ng, công Ön m†i ngÜ©i trong xã h¶i làm løng khó nh†c m§i có gåo æn, väi m¥c... Phäi quán sát rõ ràng mÃy bát cÖm này do Çâu mà có, rÒi phát tâm tinh tÃn tu hành Ç‹ báo Çáp låi m†i công Ön mà mình Çang hܪng thø. ñó là NgÛ Quán mà các vÎ Tæng phäi th¿c hành trong suÓt b»a æn, không ÇÜ®c chuyŒn trò vô ích; vì vÆy trong b»a æn, các vÎ Tæng ÇŠu yên l¥ng Ç‹ th¿c hành NgÛ Quán, n‰u nói cÜ©i læng xæng thì làm sao mà quán sát cho ÇÜ®c.
ñÙc PhÆt dåy: N‰u thi‰u Tam ÇŠ, NgÛ quán thì thÙc æn không tiêu, nghïa là m¡c n® chÒng chÃt, nghiŒp chܧng ÇÀy rÅy, phäi trä quä n¥ng nŠ kh° sª. ñÙc PhÆt dåy các vÎ Tæng không ÇÜ®c æn quá gi© Ng†, vì æn cÖm chiŠu thì n¥ng bøng khó ngÒi thiŠn, tïnh tâm, låi làm các qu› Çói nghe ti‰ng Ƕng cûa bát chén mà thèm æn uÓng.
NhÜ vÆy rõ ràng là hܪng s¿ cúng dÜ©ng cûa thí chû rÃt là khó khæn và Çáng s®, ai phí phåm cûa ThÜ©ng trø là phäi trä quä báo n¥ng nŠ, ÇØng tܪng cûa chùa muÓn sao cÛng ÇÜ®c. Các cø ViŒt Nam thÜ©ng dåy con cháu: Cûa chùa lÃy m¶t, ÇŠn mÜ©i. Các vÎ Tæng cÀn phäi quán tâm vŠ s¿ hܪng thø và phäi tinh tÃn tu hành Ç‹ Çáp låi công Ön cûa thí chû, n‰u không thì së chÎu quä báo nhÜ câu chuyŒn Thåch n» sau Çây:
Hoàng hÆu v® vua Ba TÜ N¥c (ƒn ñ¶) Çi nghe PhÆt thuy‰t pháp, thÜ©ng ngÒi kiŒu do bÓn Thåch n» khiêng (Thåch n» là ngÜ©i ái nam, ái n», không có døc tính, tâm tình thô båo, thân th‹ cÙng nhÜ Çá). PhÆt dåy: "M¶t ki‰p n† có bÓn vÎ Bà La Môn xuÃt gia nhÜng lÜ©i bi‰ng ch£ng chÎu tu hành; h† mÜu mô v§i nhau, ba ngÜ©i ngÒi dܧi gÓc cây giä dång thiŠn ÇÎnh, còn ngÜ©i thÙ tÜ vào thành nói r¢ng có ba vÎ A La Hán Çã Ç¡c quä, ai cúng dÜ©ng thì ÇÜ®c nhiŠu phܧc báu. H† cÙ thay phiên nhau mà loan truyŠn nhÜ vÆy, dân chúng kéo ljn cúng dÜ©ng rÃt Çông, do Çó bÓn ngÜ©i ÇÜ®c no Çû. Trong sÓ thí chû có m¶t bà già nghèo kh°, làm løng khó nh†c m§i có Çû cÖm æn, nhÜng ngày nào cÛng nhÎn m¶t bát cÖm Ç‹ cúng dÜ©ng bÓn vÎ này, nhÆn mÃy vÎ này làm ThÀy, hÀu hå, quét d†n v§i m¶t tâm š hoàn toàn thanh tÎnh. Do phܧc báu tÓt ÇËp, ki‰p này bà sinh làm Hoàng hÆu, giÀu có xinh ÇËp. Còn bÓn vÎ Bà La Môn tu hành giä dÓi thì tái sinh làm Thåch n» khiêng kiŒu hÀu bà Ç‹ trä n® tiŠn cæn." Nghe PhÆt nói xong, Hoàng hÆu s® quá, không dám b¡t bÓn vÎ ThÀy cÛ cûa mình ª ki‰p trܧc phäi khiêng kiŒu, hÀu hå c¿c nh†c, mà cho h† ÇÜ®c t¿ do, thoát vòng nô lŒ. NhÜng ÇÜ®c t¿ do, bÓn ngÜ©i Thåch n» låi không sao ki‰m ÇÜ®c mi‰ng æn, vì dân chúng ch£ng ai muÓn mܧn h†. BÎ Çói khát, h† låi ljn xin Hoàng hÆu cho ti‰p tøc khiêng kiŒu nhÜ trܧc.
Thi‰t tܪng câu chuyŒn này Çáng ÇÜ®c nhiŠu ngÜ©i suy gÅm, các vÎ xuÃt gia phäi tu hành sao cho xÙng Çáng là Tæng, còn các PhÆt tº tåi gia hãy suy xét, cúng dÜ©ng nh»ng vÎ Tæng chân chính.
ñÙc PhÆt luôn luôn nh¡c nhª các vÎ Tæng phäi tu hành tinh tÃn, trên cÀu Çåo giäi thoát, dܧi cÙu kh° chúng sinh, sÓng cu¶c Ç©i dÙt bÕ, coi danh l®i nhÜ m§ tóc Çã cåo ngày xuÃt gia, ngày Çêm nh§ luÆt vô thÜ©ng, n¡m lš vô ngã, cÀn tu hành nhÜ lºa cháy ÇÀu, Çêm Ç¥t mình xuÓng giÜ©ng không bi‰t sáng mai còn thª n»a không? Qu› vô thÜ©ng ljn g†i lúc nào không báo trܧc, và cÛng không hËn phút giây.
Trên Çây chÌ là phác h†a nh»ng ÇÎnh nghïa, gi§i luÆt và lš tܪng cûa m¶t vÎ Tæng. N‰u ai Çã có Çû nh»ng ÇiŠu kiŒn này, thì Çó là m¶t vÎ Tæng chân chính, Çúng là con PhÆt, chúng ta cÀn quÿ lÍ låy, thân cÆn h†c hÕi và cúng dÜ©ng. ñó là chúng ta Çã tìm thÃy Tæng, Çúng nghïa chân thÆt cûa ngÜ©i con PhÆt "Chúng Trung Tôn", nghïa là ngÜ©i Çáng ÇÜ®c tôn kính trong Tæng chúng. NhÜng trái låi, n‰u thÃy m¶t vÎ Tæng nào, cÛng ª chùa, gi» chÙc tܧc này n† mà không theo ÇÜ®c phÀn nào nh»ng ÇiŠu kiŒn tÓi cÀn trong viŒc tu hành, thì Çó không phäi m¶t vÎ Tæng chân chính, không xÙng Çáng là con PhÆt, chúng ta cÀn phäi lánh xa, ÇØng vin vào câu "Th© PhÆt thì tr†ng Tæng", kÈo vô tình làm håi các vÎ Çó ki‰p sau phäi trä quä c¿c nh†c nhÜ các Thåch n».
Tìm thÃy Tæng qua hình bóng cûa m¶t vÎ xuÃt gia gi» gi§i tu hành chân thÆt, m§i là ÇÙng vŠ m¥t S¿ mà thôi. Còn cao hÖn m¶t bÆc n»a n‰u ÇÙng vŠ Lš thì Tæng là s¿ Thanh TÎnh, Hòa H®p, Nhu NhuyÍn, tÜ®ng trÜng cho m¶t Ç©i sÓng thanh cao, an tïnh, huyŠn diŒu, tÃt cä nh»ng gì thanh thoát nhË nhàng, nâng cao con ngÜ©i hܧng vŠ nÈo thiŒn, quay vŠ Chân lš, nhÜ làn gió mát ÇÒng quê, nhÜ bän nhåc êm dÎu, nhÜ ánh træng trong sáng xuyên qua bóng tÓi chÆp ch©n, nhÜ ti‰ng chuông chùa væng v£ng bu°i hoàng hôn... tÃt cä nh»ng gì nh¡c nhª chúng ta phäi bÕ lòng ích k›, mª r¶ng tình thÜÖng, phäi sÓng cho muôn loài, phäi giúp ích xã h¶i cùng ti‰n trên con ÇÜ©ng làm lành lánh d», t¿ giác giác tha... Çó chính là Tæng, là lš tܪng cûa cu¶c Ç©i giäi thoát.
Tìm bi‰t lš tܪng tu hành, sÓng v§i lš tܪng, Çåt ÇÜ®c lš tܪng, thì chúng ta Çã tìm thÃy Tæng, là ÇÙc tính thanh tÎnh s¤n có trong Tâm. ñØng v†ng ngoåi tìm cÀu, vÎ Tæng thanh tÎnh lúc nào cÛng có s¤n trong Tâm; hãy l¡ng lòng mà quay vŠ bên trong thì së trông thÃy Tæng, nghe thÃy Tæng và h†c hÕi v§i Tæng, Çây m§i chính là vÎ ThÀy chân chính, cao quš hÖn h‰t, Çây m§i chính là vÎ ThÀy së hܧng dÅn chúng ta ljn ch‡ giác ng¶ và giäi thoát. Chúng ta cÀn quy y v§i vÎ Tæng trong Tâm chúng ta, m¶t vÎ ThÀy không bao gi© sai lÀm, ngài s¤n sàng dåy d‡ chúng ta nhÜ mË hiŠn thÜÖng con, miÍn là chúng ta bi‰t quay vŠ v§i ngài, Çó là vÎ Tæng thanh tÎnh, Çó chính là Chân Tâm, PhÆt Tánh.
oOo
Ghi chú:
(1) Trích: Minh Tâm, "Tìm PhÆt Ÿ ñâu?", NXB Væn NghŒ, California, Hoa Kÿ
(2) Chân thành cäm tå anh NguyÍn Quang Trung Çã có thiŒn tâm Çánh máy låi bài nÀy.
