|
|
Iedere tuinliefhebber kent natuurlijk compost: de heerlijk geurende
bruin zwarte aarde die bloemen en planten iets extra's geeft. Die compost
kun je natuurlijk kopen, maar zeker zo handig en in ieder geval
goedkoper is het om compost zelf te maken, Dat is veel eenvoudiger
dan vaak gedacht wordt, Vooral omdat het meeste werk gedaan wordt
door bodemdiertjes. Zelf compost maken betekent eigenlijk de juiste
voorwaarden scheppen. Op deze pagina vertellen we hoe u dat moet
doen .
Voor een kant-en-klaar compostvat is eigenlijk altijd wel plaats, Maar in
veel tuinen is ook wel een plekje te vinden om zelf een compostbak te
bouwen, Bijvoorbeeld onder een wat grotere struik of een boom. Want
een open compostbak heeft liever enige schaduw. Een compostvat
mag wat meer in de zon staan.
Een eenvoudige manier om zelf een compostbak te maken is de volgende.
Kies een rechthoekig stuk grond, bijvoorbeeld van 2 bij 1
meter. Aan beide lange zijden komt een houten scheidingswand van
ongeveer 80 centimeter hoogte (zie figuren). Belangrijk voor een composthoop
is een goed contact met de bodem, Graaf daarom de ruimte
tussen de scheidingswanden 10-20 centimeter uit en leg de aarde aan
de buitenkant tegen de wanden aan. Wat plantjes (bodembedekkers)
daarop kunnen het geheel verstevigen en verfraaien.
Ongeveer de helft van ons huishoudelijk afval is groente fruit en tuinafval
(gft). Dat kan allemaal gecomposteerd worden, maar op uw eigen
composthoop geeft dat soms problemen. Gekookte etensresten trekken
vliegen, katten en knaagdieren aan. Grof snoeihout kost te veel tijd
voor het goed is afgebroken. Aardappel , citroen en sinaasappelschillen
bevatten. tenzij ze van biologische teelt zijn, nog resten bestrijdings
middelen of kiemremmers, Al dat materiaal kan beter verwerkt worden
in een composteerbedrijf en moet dus in de gft-container van de
gemeente, Dat geldt ook voor brood, vlees en vis. Maar er blijft meer
dan voldoende over. Tweederde van het gft kan op de eigen compost-
hoop zoals:
alle resten van rauwe groenten
fruitafval
uitgebloeide (snij)bloemen
doppen van noten
keukenrolpapier
filterzakjes met koffiedik
theebladeren en zakjes
eierschalen
mest van kleine huisdieren (konijn, cavia) met het stro
resten uit groente- en siertuin
gras
bladeren
onkruid
haagscheersel
Een composthoop werkt het beste als die in lagen opgebouwd is
(sandwichsysteem) Begin met een laag van 10 20 centimeter
gemengd materiaal, d.w.z. 'groen' en 'bruin' door elkaar. (Groen is het
wat slappe, waterrijke materiaal als gras en fruit, bruin is het drogere
steviger spul als twijgjes en bladeren). Daar bovenop kan wat
(koe)mest (verkrijgbaar bij het tuincentrum) om het proces sneller op
gang te brengen, Ook wal compost of aarde uit eigen tuin volstaan
daarvoor, Dan komt de volgende laag, weer wat aarde, de derde laag
enz.. In de praktijk lukt het natuurlijk meestal niet om zo'n mooie
opbouw te krijgen, maar dat is geen ramp.
Een composthoop moet vooral luchtig zijn. Het mooiste is een 'schoorsteenwerking' :
de lucht trekt dan van beneden naar boven door de
hoop omhoog. Dat kunt u bevorderen door op de bodem eerst wat
takjes en twijgjes te leggen, Ook kunt u een paal in het midden zette.
die u eruit trekt als de hoop hoog genoeg is. De holle schacht is de
schoorsteen .
Een composthoop moet goed vochtig zijn, Vaak is hij dat vanzelf wel,
want in organisch materiaal zit van nature veel vocht. Voor de juiste
vochtigheid bestaat de 'vuistregel': neem een handvol materiaal uit de
composthoop en knijp erin. Komen er enkele druppels water tussen de
vingers door, dan is het goed. Voeg, als de hoop te nat is, wat droog
materiaal toe en zet hem luchtig om, zodat het vocht kan verdampen,
Is de hoop te droog, voeg dan wat (regen)water toe, Uitdroging wordt
trouwens voorkomen door een flinke laag stro of een jutezak boven op
de composthoop te leggen.
In een goed opgezette composthoop ontstaat vanzelf broei, Bacteriën
die voor de afbraak zorgen veroorzaken een hoge temperatuur. In een
compostvat tot 40 graden, maar in een grote Composthoop zo' n 50-60
graden.
Het composteringsproces wordt versneld door de hoop regelmatig (bij-
voorbeeld elke zes weken) om te zetten. Als de hoop fors geslonken is,
er geen warmte meer van af komt (te constateren door even met de
hand te voelen) en er geen herkenbaar materiaal meer aanwezig is, dan
kan hij te rusten gelegd worden. Bij de compostbak zoals eerder
beschreven betekent dat: verplaats de hoop van A naar B (zie figuur 3).
Daar volgt de rijping. Dat is de fase van de langzamere vertering,
de "finishing touch", Het is dan nuttig hem tegen inregenen te beschermen
met een stuk plastic of een oud kleed.
Afhankelijk van de weersomstandigheden is compost na een maand of
vijf a zes klaar voor gebruik, Hij is dan bruin tot bruinzwart en ruikt
heerlijk, een beetje zoetig, Compost kan Op verschillende manieren
nuttig gebruikt worden, Het is heel goed om ‚en keer per jaar een
laagje van 1 1/2 centimeter compost over de hele tuin te verspreiden,
Ook kan compost plaatselijk opgebracht worden, Eventueel mag hij
een paar centimeter onder de grond, maar niet te diep, want dan gaat
zijn werking verloren. Bij het (opnieuw) aanleggen van een tuin kan er
eenmalig, royaal het dubbele op worden aangebracht.
Heel voedzaam is compostwater, Doe daarvoor een gieter half vol met
compost, Vul hem verder met water en roer rustig een keer of tien,
Klaar, Met compostwater kun t u planten en bloemen in de groeiperiode
een oppepper geven. Water waarin de voedingsstoffen zijn opgelost
is vooral welkom in droogteperioden. De planten en bomen die het
moeilijk hebben kunnen er dan weer een tijdje tegen, Voor kale plekken
in het gazon werkt compostwater als een haargroeimiddel.
