|
|
Parmenides leefde van ±515 tot 440 v.C.
Chronologisch:
-aanhanger van Phytagorisme.
-zet eigen leerdicht uit.
Het leerdicht bestaat uit twee delen:
-de Weg der Waarheid
-de Weg der Mening
Het eerste deel vangt aan met een allegorie, waarvan de vorm is ontleend is aan de toen bestaande religieuze openbaringsliteratuur:
Parmenides verhaalt hoe hij door de Zonnedochters geleid wordt tot aan het paleis van de godin van de Waarheid, die hem alles onthullen zal.
Het vervolg heeft de kenmerken van een klemmend betoog. Dit dankzij de louter abstracte formulering en zijn klemmende argumentatie.
Parmenides ziet een fundamentele vraag:
Parmenides onderscheid drie mogelijke antwoorden op deze vraag:
-het is en kan niet anders zijn.
-het is niet en kan onmogelijk zijn.
-het is en is niet.
Het laatste antwoord betekent dat er onderscheid gemaakt moet worden naar gelang de omstandigheden, b.v. van tijd n plaats.
Parmenides kiest voor de eerste optie. (Zie de links voor argumentatie)
Het is namelijk volkomen onmogelijk te denken dat het zijnde niet wezen zou, of omgekeerd het niet-Zijnde wel wezen zou. Parmenides leid hier het volgende uit af:
-Het Zijnde is ongeboren en onvergankelijk.(Zie uitleg)
-Het Zijnde is één.(Zie uitleg)
-Het Zijnde is ondeelbaar.(Zie uitleg)
Maar welke gevolgen had dit voor kennis?
Hij zei dat het denken aan/van een object identiek is aan de gedachte dat het is. Want de gedachten kunnen zich niet buiten het zijnde plaatsen. Dat betekent dat de woorden en uitdrukkingen: ontstaan en vergaan, zijn-en-niet-zijn(als beide tegelijk potentieel), veranderen van plaats en wisselen van kleur betekenisloos zijn.
Hier ontwerpt Parmenides een kosmologie. Hij gaat hierbij net als de oudere natuurfilosofen uit van het principe van tegengestelden. De fundamenten zijn het Licht (of het Dunne) en de Donkerte (of het Dichte). Een stelling uit dit werk wordt door een aantal latere denkers overgenomen, namelijk:
-Het gelijke kan alleen door middel van het gelijke gekend worden.
Wat de bedoeling was van dit tweede deel, die hij zelf bedriegelijk noemt, is onduidelijk. Een mogelijke uitleg van de Weg der Mening is de volgende:
In de ervaringswereld geldt wat Heraclitus heeft gezien, namelijk dat ieder ding slechts in contrast en samenhang met zijn tegendeel betekenis heeft. Hoewel de ervaring niet aan de werkelijkheid beantwoord valt niet te ontkennen dat de ervaring haar eigen inhoud en structuur bezit. Parmenides meent dat hij deze beter dan zijn voorgangers kan beschrijven en verklaren, en dit is wat hij in de Weg der Mening doet.
De Eleaten die hier te vinden zijn naast Parmenides zijn:
-Xenophanes
-Zeno van Elea
-Melissus van Samos
